Decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenie z ZUS- co warto wiedzieć!

Otrzymanie z ZUS decyzji zobowiązującej do zwrotu pobranego świadczenia może być dla ubezpieczonego dużym zaskoczeniem. ZUS może bowiem uznać, że świadczenie zostało pobrane nienależnie i zażądać jego zwrotu wraz z odsetkami. Decyzje często sięgają kilu lat wstecz.

Pojawiają się często pytania czy wydanie decyzji jest zawsze równoznaczne z koniecznością zapłaty oznaczonej kwoty, czy można się „ jakoś bronić”, co mogę zrobić.

Odpowiedź nie jest jednoznaczna, jednak wydanie decyzji nie oznacza jednak, że każde świadczenie wypłacone przez ZUS, automatycznie staje się świadczeniem nienależnie pobranym, a ubezpieczony nie może się przedstawić swojej argumentacji i twierdzeń i wnosić o zmianę decyzji.

Kwestia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń została uregulowana m.in. w art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się przede wszystkim:

1. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2. świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

Podobne zasady wynikają z art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten dodatkowo wskazuje m.in. na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem.

Jedną z istotnych przesłanek obowiązku zwrotu świadczenia jest prawidłowe pouczenie ubezpieczonego o okolicznościach, które mogą spowodować utratę lub ograniczenie prawa do świadczenia.

Przy czym zwrócić należy uwagę, że samo zamieszczenie w decyzji ZUS ogólnej informacji o obowiązku zwrotu świadczenia może nie być wystarczające. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że pouczenie powinno być należyte, wyczerpujące i zrozumiałe dla osoby, do której jest skierowane. Nie powinno mieć charakteru abstrakcyjnego ani ograniczać się do wskazania wszystkich możliwych, hipotetycznych okoliczności powodujących utratę prawa do świadczenia.

W orzecznictwie podkreśla się, że nie wystarczy sama możliwość powzięcia przez świadczeniobiorcę wiedzy o skutkach prawnych jego działania. Konieczne jest ustalenie, że jego zachowanie miało charakter świadomy i zmierzało do wprowadzenia organu ubezpieczeniowego w błąd, czego następstwem była wypłata świadczenia, które nie powinno zostać wypłacone.

Oznacza to, że w przypadku sporu istotne może być nie tylko to, czy świadczenie zostało pobrane bez podstawy prawnej, ale również w jaki sposób doszło do jego wypłaty i jakie były zachowania oraz świadomość ubezpieczonego.

W sprawach dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń bardzo istotne może być ustalenie, czy ubezpieczony miał świadomość pobierania świadczenia, które mu nie przysługuje.

Jeżeli decyzja budzi wątpliwości lub została wydana na podstawie nieprawidłowych ustaleń, ubezpieczonemu przysługuje prawo do jej zakwestionowania poprzez złożenie odwołania do właściwego sądu, z zachowaniem przewidzianego prawem terminu. Należy jednak pamiętać, że niezłożenie odwołania w odpowiednim terminie może skutkować uprawomocnieniem się decyzji ZUS, a w konsekwencji powstaniem obowiązku zwrotu wskazanego w niej świadczenia.

Jeżeli otrzymali Państwo decyzję ZUS dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i mają Państwo wątpliwości co do jej prawidłowości, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Kancelaria Adwokacka Adwokat Magdaleny Połacik

biuro@adwokatpolacik.pl

tel. 507 128 697